My own chemistry - Kỳ 6: Nấu ăn và hóa học

HÓA HỌC CỦA RIÊNG TÔI

KỲ 6: NẤU ĂN VÀ HÓA HỌC.

Trên bếp của nhà hàng có 3 nồi lớn.

-          - Cu, vô phụ anh khuấy cái này đi.

-          - Khuấy bao nhiêu lâu anh?

-          - 2 tiếng!

-          - (chắc anh đùa) Mà khuấy để làm gì vậy anh?

-          -  Cho nó sôi nhanh hơn.

Cho nó sôi nhanh hơn?... Khoan, tôi ngửi mùi gì đó. Sôi nhanh hơn? Lửa, năng lượng, nhiệt năng, nhiệt độ… Mọi thứ đang kết nối lại: dung dịch, đối lưu, khuấy, cái nồi hình trụ, becher, ống nghiệm hình trụ, muôi, đũa thủy tinh, tiếng leng keng, ánh sáng đỏ xuyên qua từ bếp…

Ánh sáng!

-          - Cho nó sôi đều hơn chứ?

-          - À, đúng rồi – anh đầu bếp đáp.

-          - Nếu không khuấy nó sẽ bị cháy?

-          - Ăn sẽ có mùi hơi khét khét. Ủa sao chú biết?

-          - (cười mỉm) Hóa học!

Vào một ngày đẹp trời của năm 3, bạn Cường chợt nhận ra những chân lý của môn Hóa Lý 1 học hồi năm 2!

Bếp cung cấp nhiệt, nhiệt truyền vào nước làm nước sôi. Nhiệt độ của chất lỏng (ý là dung dich) là thước đo cho mức độ “vật vã” của các hạt vật chất. Chúng càng vật vã, càng dao động quanh một chỗ càng mạnh thì có nhiệt độ càng cao. Tới một mức các hạt vật chất dao động quá mạnh nên rủ nhau bay ra khỏi dung dịch, thì lúc đó dung dịch sôi. Các hạt vật chất trong dung dịch mà càng nặng hoặc càng hút lấy nhau bền chặt, thì phải cung cấp nhiều nhiệt hơn để nó dao động, tức là phải đun lâu hơn để nó nóng hơn và nhiệt độ sôi của nó càng cao. Ví dụ như nước bình thường sôi ở 100˚C nhưng nếu ta bỏ thêm muối vô, muối níu kéo những hạt phân tử nước lại làm cho nước muối sôi ở hơn 100˚C. Bỏng canh nguy hiểm hơn bỏng nước sôi cũng vì lý do đó.

Nhưng tại sao ta phải khuấy? Trước khi nhiệt đi từ bếp vào dung dịch, nó phải đi qua vật dùng để chứa dung dịch đó. Vật chứa là chất rắn. Chất rắn truyền nhiệt bằng cách truyền nhiệt, nhiệt đi lần lần từ nguyên tử, phân tử này qua nguyên tử, phân tử khác. Kim loại thì dẫn nhiệt tốt hơn thủy tinh, thủy tinh dỏm còn bị vỡ khi nóng lạnh không đều nữa. Chất lỏng/ dung dịch truyền nhiệt bằng đối lưu, quá trình diễn ra như sau: phần chất lỏng dưới đáy vật chứa được truyền nhiệt và nóng lên, nở ra và nổi lên trên đồng thời phần chất lỏng lạnh hơn thế chỗ vô, dần dần toàn bộ chất lỏng nóng như nhau và sôi cùng lúc. Vấn đề xảy ra khi có những cản trở làm đối lưu không kịp, nước nóng lên ko đều, nếu đun bằng bình thủy tinh dỏm thì nguy cơ vỡ, bị bắt đền và học lại rất cao, chưa kể nguy cơ dưới đáy sôi trước, hơi thoát ra ào ạt phụt dung dịch hóa chất bay ra; nếu đun trong xoong nồi kim loại thì không lo vỡ, mà nó cháy luôn, trước khi cháy cái nồi thì nó cháy đồ ăn trước. Nấu nước sôi thì chẳng lo, nước lẩu vẫn ổn, nước sốt phải khuấy lẹ tay, còn súp, cháo thì cực kỳ cẩn thận. Tự nhiên nhớ tới nồi bánh tét bự chảng ở góc sân mỗi dịp Tết, lúc nghe tiếng nước sôi ọc ọc dưới đáy thì vẫn thì tay trên đỉnh nồi bánh bình thường, ấm nữa chứ. Mẹ tôi lúc nào cũng lót vài lớp lá chuối dưới đáy, để lỡ cháy cũng không hư bánh.

“Gạn gạn gì thế? Lớp nổi lềnh bềnh trên là mỡ bò, dưới là pate.” Đun lên, khuấy trộn nó: hệ nhũ tương, hệ huyền phù, các hệ phân tán không bền nhiệt động…

Có một thằng dở giữa trưa đứng cười trong bếp. Cuộc đời này thật nhiều điều thú vị, như nấu ăn và hóa học vậy.

HCM, September 5, 2017

DẤU VẾT

Chương 1

Ngôi đền một buổi chiều, nằm lặng như tờ bên một đoạn được đường ít người qua lại. Cơn gió như những ngón tay thô bạo xuyên qua hàng muồng ven đường khiến cho hàng ngàn chiếc lá nhỏ vật vã lật lên, lật xuống, lật qua lại trông như hàng ngàn con bướm lấp lánh trong nắng nhạt. Liên tưởng giàu tính nghệ thuật, tôi bất chợt mỉm cười về điều đó, nó chẳng phù hợp lắm với tình cảnh của chúng tôi hiện tại. Có thể do tôi, kẻ “may mắn” có khả năng sống giữa các thế giới khác nhau, đã học được cách tỉnh táo sống vui vẻ trong mọi tình huống. Lắm lúc tôi tự hỏi tôi đang thực sống hay chỉ đang mơ? Là tôi đang mơ hay chính giấc mơ ấy là một thế giới sống? Lắm lúc tôi băn khoăn không biết tôi đang sống trong thế giới nào khi mà các hình ảnh, âm thanh, biểu tượng kỳ dị kéo qua trước mắt tôi, lúc nhanh, lúc chậm. Tất cả chúng như đang muốn nói một điều gì đó, gửi gắm một thông điệp nào đó, kể một câu chuyện gì đó cho tôi. Vừa kỳ bí, ẩn khuất, vừa hấp dẫn xa lạ lại có những nét tương đồng đến khó tin. Tôi bối rối giữa cái tốt, cái xấu, thiên đường, hạ ngục... Tất cả những thứ đó cuộn xoắn lại với nhau, thách thức sự nhận thức của con người. Hơn ai hết, tôi dặn mình không được chao đảo, phải giữ niềm tin vào chính mình và hành động vì niềm tin đó. Tôi sẽ dành hết tâm lực để chống lại những điều tôi cho là xấu. 

Cô bạn đồng hành của tôi có vẻ cũng chẳng khác tôi là bao. Nhiệt huyết và sức trẻ hừng hực khiến cô còn tỉnh và háo hức hơn cả tôi nữa. Đôi mắt to, nụ cười tươi sáng và khuôn mặt phúc hậu, bởi ai và từ lúc nào cô gái ấy bước chân vào những chuyện quái quỷ này. Thôi chuyện đó khi khác quan tâm. Vấn đề bây giờ nằm ở cái miếu thờ bỏ hoang này.

Các dấu hiệu, chỉ dẫn, giấc mơ và những chuyện lạ dạo gần đây đã gọi tên cái ngôi đền này. Dừng lại trên hiên cửa, đặt cái ba lô lỉnh kỉnh đồ đạc xuống, chúng tôi đưa mắt nhìn chung quanh, ngó vào bên trong rồi đưa mắt nhìn nhau. Cả hai ý thức được có những điều đáng sợ đang chờ mình ở phía trước, bởi chúng tôi đang bắt đầu một công việc mà mỗi khi nghĩ tới thôi tôi cũng đã lạnh sống lưng: Truy tìm giấu vết quỷ dữ.

(còn nữa…)

-----------------------

Chương cuối

Mọi thứ đang được kiểm tra lần cuối. Máy móc, đường truyền, các nguồn năng lượng, từng nhóm người đang kiểm tra lại tiến trình lần cuối cùng trước khi khởi động hệ thống. Cũng ngay tại ngôi đền này nhiều năm trước, cô gái này và tôi đã khởi sự với những dấu vết đầu tiên. Từ đó, chúng tôi đã lần theo, xác nhận sự nguy hiểm và vô hiệu hoá nhiều lực lượng thần bí. Con đường đó mỗi lúc một rõ ràng, càng lúc càng đông vui. Nhiều đồng đội, nhó, tổ chức đã xuất hiện, góp công sức vào công cuộc này. Để rồi hôm nay, chúng ta đi đến hồi kết.

Những sinh vật huyền bí và cổ xưa nhất đã bị dồn lại khu vực này. Hệ thống đồ sộ bao quanh ngôi đền có nhiệm vụ khuyếch đại năng lượng, kéo ác quỷ vào trong ngôi đền. Hạt nhân của cỗ máy, cũng là chốt chặn cuối cùng khoá cánh cổng quỷ dữ tràn vào thế giới thực, không ai khác ngoài chính người đã khám phá ra cánh cổng ấy. Tôi không cảm thấy quá nhiều áp lực. Mặc dù mọi thứ đã khác đi rất nhiều so với lúc ban đầu, nhưng bên trong tôi vẫn thế. Chống lại cái ác là nhiệm vụ của tôi. Và phía sau cái ác còn có điều gì nữa? Một gợn sóng nhỏ lay nhẹ đại dương lòng tôi.

Cô gái cất tiếng đưa tôi quay lại với thực tại. Tôi nhìn người phụ tá can trường lần nữa trước khi bắt đầu. Khởi động máy phát điện, kết nối tâm trí, phát năng lượng, khuyếch đại tín hiệu... Mọi việc thật hoàn hảo...

----

Trên màn hình điều khiển, hàng chục ác quỷ đã bị kéo về ngôi đền. Bước tiếp theo là đẩy chúng vào cánh cổng địa ngục, rồi tâm trí anh trai sẽ khoá nó lại. Năng lượng vô cùng lớn sẽ xuyên qua, tập trung vào anh ấy. Anh trai chưa từng chịu đựng giới hạn lớn như vậy. Tôi đã rất lo lắng chp anh và ngỏ ý san sẻ gánh nặng này. Nhưng chỉ cười và trả lời rằng: Không được, một cách rất bình tĩnh. Điều tôi có thề làm bây giờ chỉ là đứng nhìn từ bên ngoài và cầu mong sự bình an.

Quả cầu năng lượng đang dần thu nhỏ lại. Từ một căn nhà, tới một gian phòng, và giờ đây chỉ còn bao quanh anh trai thôi. Các ác quỷ đè vào nhau, ra sức vùng vẫy để thoát ra. Mật độ năng lượng vẫn đang tăng đều, còn quả cầu càng nhỏ lại. Bất ngờ, năng lượng tăng nhanh dần đều, trong khi kích thước quả cầu  vẫn như cũ. Có chuyện gì đó không ổn bên trong...

Tôi la lên nhờ mọi người kiểm tra lại các thông số. Nguồn năng lượng cấp vẫn ổn định, nhưng các chỉ số ghi nhận được đang thay đổi một cách cực đoan. Dừng lại, phải dừng lại ngay, anh trai vẫn đang nằm trọn trong quả cầu đó. Lao vào máy chủ, tôi hạ năng lượng nguồn, giảm áp lực, cố phân tán quả cầu. Nhưng thật khó hiểu, quả cầu mở rộng mạnh mẽ còn hệ thống mất kiểm soát, chạy theo hướng ngược lại với yêu cầu. Chuyện gì đang xảy ra vậy?

Hệ thống quá tải, rồi đột ngột sập. Quả cầu bùng nổ. Rất nhiều người choáng váng, bất tỉnh. Màn hình bật sáng. Không còn dấu vết nào của ác quỷ hay của cánh cổng. Thành công rồi! Những người còn lại nhận thấy điều đó và la lên, ôm nhau mừng rỡ. Tôi đảo mắt nhìn quanh và tìm thấy anh trai, đã bị đẩy văng xa mấy mét, tới một bức tường. Khuôn mặt anh tái sạm, đôi mắt mở vô hồn, rồi anh rơi vào cơn hôn mê...

----

Một năm trôi qua, như thường lệ vào mỗi sáng thứ 7, tôi ghé thăm anh trai ở nhà riêng. Người lui tới thăm nom đã thưa dần. Chỉ còn cha mẹ anh và tôi, hy vọng anh ấy sẽ quay lại. 

THỀ SẼ KHÔNG YÊU XA - Số 1

THỀ SẼ KHÔNG YÊU XA… - Số 1

Không biết mọi người đã trải qua cái cảm giác nhìn vào màn hình, chờ đợi thông tin từ nơi xa xôi, với bao nhiêu mệt mỏi, bực dọc, uất ức. Trong phút chốc chỉ muốn tác động vật lý vào màn ánh sáng lạnh tanh kia. Trong phút chốc cảm thấy mình nhỏ bé, đơn độc, thấy cả thế giới chỉ có một mình với cả đống bùi nhùi. Tin nhắn, email, skype… chẳng đủ để giúp thoát ra tất cả những cảm xúc đang dồn nén trong người. Giống như là yêu xa vậy, chắc vậy. “Mình sẽ đập vô mặt ai đó, ngay khi gặp, phải rồi! Đập vô mặt nó”. Nhưng mà nó là ai? Tất cả mọi thứ nhạt nhòa. Những lần gặp đếm trên đầu ngón tay, thậm chí nhiều người chỉ nhắn tin qua quýt. Không một lần nói chuyện ra hồn, không một cái bắt tay, không rõ da ngăm hay trắng… và nhất là chưa từng nhìn vào mắt nhau. Tôi cần một con người thật. Tôi biết gì về họ. Chúng ta chỉ đơn giản là không quen. Thế mà hành hạ nhau bao nhiêu ngày tháng, vẫn đáng đập vô mặt nhau lắm chứ.

Vậy mà đến lúc gặp mọi thứ trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Đã chẳng đánh nhau rồi lại còn nhìn nhau tựa như quen lâu rồi vậy. Nói với nhau, lắng nghe nhau, đồng cảm với nhau, tôn trọng nhau, cười, khóc rồi ôm lấy nhau nữa chứ. Tự nhiên cảm thấy mình dễ dãi ghê. Chuyện kết thúc như cổ tích vậy ư? Đương nhiên là không rồi. Gặp nhau chỉ là một khoảnh khắc trong cả cuộc đời dài dằng dặc. Lúc chia tay tôi chẳng dám đòi hỏi nhiều và cũng chẳng dám hứa hẹn gì lớn lao. Mỗi người có công việc, những mối bận tâm và khoảng thời gian ngồi bần thần nhớ về nhau không giống nhau. Thế nên chúng ta dần dần lệch nhịp với nhau. Nhưng đừng buồn, đừng hụt hẫng hay mất niềm tin. Hãy tin rằng ở đâu đó xa xôi, nửa đêm hoặc chiều tà, có người đang nhớ về bạn. Hãy nhớ rằng khi những giá trị đã kết nối chúng ta lại với nhau chưa mất đi trong lòng chúng ta, thì có lúc ta sẽ quay trở lại lần nữa.

Dòng đời hợp rồi chia
Hoa kia chừng tan mất.
Nếu có lòng với nhau
Sẽ có ngày gặp lại.

Thề sẽ không yêu xa…
…lần nào nữa.

#TNYS2017

Dakmil, August 21, 2017

Planck.

Linh Trung ngày mưa...

Linh Trung ngày mưa...

Lúc ấy là tầm đầu tháng 4, trước những biến cố khiến tôi đánh thức con quỷ trong người tôi, tức là tôi vẫn còn yêu đời tới mức khó ưa luôn. Nhờ vậy mà mấy bài tập dễ thương của Hoá Lý 1 không giữ nổi tôi trong cái phòng bé xíu. Ngoài kia, những cơn mưa dầm nhẹ nhàng nhoà lên những tán cây nhiều năm tuổi của ngôi trường Tự Nhiên thú vị hơn nhiều. Đứng trên hành lang lầu 3, hứng những giọt mưa nhỏ mát lạnh ngay buổi sáng hiếm thấy của HCM, tôi cảm được những điều thân thuộc mà xa xôi. Không phải với lý do như tôi, có thể bởi không khí dịu mát và tán rừng lá kim che mờ tòa nhà kính cũng "nhiều năm tuổi" kia gợi cảm giác royal miền ôn đới mà cô bạn ồn ào của tôi trong phút chốc lặng và thắm thấy lạ. (T cũng đoán mò vậy thôi nhưng t nhìn m thế này ko quen tí nào. Nên t lùi lại và chộp lấy khoảnh khắc đó).

Chỗ này là một trong số nhiều góc yêu thích của tôi ở ngôi trường này. Cái trường gì đâu mà giống như vườn hoa, công viên, khu rừng ấy, đúng tự nhiên. Tới mức mà có một bãi cỏ thôi, bãi cỏ ấy người ta trồng cỏ vào và cắt tỉa thường xuyên, cũng ẩn giấu cả chục loài hoa dại nhỏ bé và khiêm tốn. Hàng ngàn người đi qua, không rõ mấy mươi người liếc nhìn nhưng chắc chắn có hai đứa ngồi xuống, đếm từng bông hoa, xem từng loài cây lạ và chém gió rung rinh cả những cây cổ thụ suốt một buổi sáng (nhớ đừng vô rừng với t, m ko về nổi đâu :)).

Ngôi trường còn nhiều góc mà tôi chưa kịp khám phá, chưa kịp cảm nhận. Hai năm học ở đó cũng có bao người chưa nói chuyện đủ nhiều để hiểu nhau hơn. Chẳng dám ham nhiều, có duyên thì sẽ có cơ hội khác. Cứ trân trọng những gì mình đã có vậy.

Tạm biệt Linh Trung.

“Giờ thì em như sương mai…”

HCM, October 10, 2017.

“Giờ thì em như sương mai…”

Mùa khô 2016 – 2017, lần đầu tiên tôi đi Tà Đùng. Đi sớm để đón bình minh, ý định ban đầu là vậy. Ai biết được sương mù nó nhiều như thế. Sương tràn qua từ rừng núi, cuộn thành những đám mây đổ đầy thung lũng hồ, rồi sôi lên, tỏa ra khắp không gian, che luôn dãy núi xa xa cùng với mặt trời vừa nhô lên ở đó. Sương ào đến chỗ chúng tôi đứng, bao bao lấy chúng tôi bằng vô số hạt nước li ti mát lạnh. Cả đất trời trắng xóa. Thôi thì chờ sương tan ta sẽ thấy được mặt hồ dưới xa. Thế là chúng tôi chờ, chờ hoài, chờ tới giữa trưa luôn. Cạn lời.

Thế còn sương mai, như thế nào mới gọi là sương mai? Mùa mưa năm nào đó không nhớ rõ, tôi rời nhà từ lúc tối thui, chỉ có vài vệt đỏ hồng ở chân trời phía đông. Tôi đi lòng vòng, đi tới ngọn đồi cao nhất vùng. Đây là một đồi hoang, một thảo nguyên xanh xanh mà tôi rất thích, nhưng chưa bao giờ tôi tới đây sớm như vậy. Lúc tôi vừa tới thì mặt trời cũng vừa tỏ rõ. Thật lạ lùng. Tràn ngập trong mắt tôi không chỉ có ánh sáng mà còn có một làn hơi nước mỏng nhẹ, là là cây cối. Hơi ẩm mùa mưa ban đêm gặp lạnh đọng lại trên cây cỏ, sáng mai mặt trời lên thì khẽ bay lên như một làn khói. Mặt trời lên, sưởi ấm đêm lạnh, đánh thức sương mai. Sương mai lại làm ánh mặt trời lung linh, huyền ảo, mát mẻ và nhẹ nhàng tới lạ. Một khoảnh khắc thần tiên. Mặt trời lên cao hơn, tỏa thêm ánh nắng ấm áp ôm lấy sương mai. Sương cũng bay lên, đón lấy ánh nắng ấm. Rồi chợt! Sương mai tan biến! Chỉ còn mặt trời chói lòa trên nền trời xanh ngắt, chỉ còn ánh sáng bắt đầu thiêu đốt thảo nguyên. Nghe cũng khá là buồn. Tự nhiên ngộ ra lời hát của anh Tạ Quang Thắng trong Vội vàng:

“Giờ thì em như sương mai
Trên lá rớt rơi ngoài hiên
Vì lòng anh vương chút nắng
Nên ta cứ mãi xa nhau ’’.

#rìacủacaonguyên

Những ngày đầu tiên - Hành trình 500 loài hoa

Ngày 1. HCM, October 22, 2017.

...

-----

Ngày 2. October 26, 2017

Duyên LA: Bông sen này sen lai kiểng rồi.

Cường dân núi: Vậy hả? Thế hạt của nó có ăn được không nhỉ?

Tô dân đất du lịch Nha Trang: Thường thì mấy cái cây kiểng không ăn được đâu mày.

Đây là một đoạn hội thoại ngắn trong lớp đại học của tôi, xin lỗi thầy cô vì nhiều lúc những bài giảng chẳng giữ nổi tôi trong lớp học. Trong tôi ngập tràn cây cối, hoa lá, chim chóc và đất trời. Lúc này tôi đang nghĩ về cánh đồng, cánh đồng đang vào mùa hoa cuối mùa mưa đầu mùa khô, mặc dù mùa khô đã gần đến chưa thì chẳng ai nói trước được, vì năm rồi miền này mưa trọn 1 năm luôn. Tôi cũng không chắc về mùa khô năm nay, nhưng mùa hoa đã ngập tràn cánh đồng. Thực vật có hoa chiếm lĩnh giới thực vật, điều này không cần bàn cãi, nên cả cánh đồng mùa này 500 loài cây là 500 loài hoa. Vì là cánh đồng hoang nên toàn cây dại thôi, cũng chẳng hiểu sao sen kiểng lại nằm ở đây nữa. Chỉ khi nghe dân miền Tây nói thì tôi mới ồ ra: bông hoa này cánh hơi tròn, ngắn và rất nhiều, không giống ruộng hoa nó cho tôi xem lúc xuống Long An. Đúng ra tôi đã không có ảnh để khoe vào buổi học hôm đó, nếu trong phút chốc ham muốn sở hữu dâng lên trong người tôi khiến tôi lội sình hái bông hoa đó về. Hái hoa không phải là thói quen của tôi. Tôi nghĩ, hoa chỉ đẹp khi hoa ở trên cành, tận cùng của yêu thương là buông bỏ. Nếu muốn sở hữu, thì đó là yêu thôi.

Hành trình 500 loài hoa là hành trình mỗi ngày 1 bông hoa. 500 là con số bất định lượng, ví như có 500 anh em Hóa 1 và 500 anh em Hóa 2 thì cả thảy sẽ có 500 K15 Hóa. Tôi rất thích con số này vì cái độ lầy của nó, như tôi bây giờ vậy, lầy lội, thiếu chín chắn và không đáng tin cậy. Thế thì liệu 500 bông hoa, 500 ngày (thật ra lầy tới cả ngàn ngày cho xem) có đủ làm tôi hết lầy, làm tôi đáng tin tưởng hơn không. Mỗi ngày tôi sẽ gửi tặng 1 bông hoa, 1 loài cây và những câu chuyện về nó. Bởi trời sinh ra tôi chỉ để nhớ tới cây cỏ hay sao ấy, nên nhiều khi tôi chẳng nhớ nổi đã từng gặp ai và nhiều thứ khác nữa. Hoa đầy cánh đồng đấy, hoa ngập hồn tôi đây, nhưng cho người có lấy, nếu không thì tôi giữ cho riêng mình tôi vậy, như trước nay vẫn thế.

----

Ngày 3. October 27,2017

CÁNH ĐỒNG VÀ NHỮNG CHIẾC GAI

Gọi là cánh đồng hoang vì nó bị bỏ hoang. Nó bị bỏ hoang hơn một năm nay rồi.
Lúc ban đầu, chỉ có lũ cỏ một lá mầm. Chúng hớn hở lan ra phủ lên một vùng đất cát khô khốc. Chẳng bao lâu, tấm thảm xanh tươi, mềm mại đầy nhựa sống thành hình. 
Và điều tất yếu,  trâu, bò, lợn kéo tới. Cánh đồng trải mình ra cho chúng gặm cỏ, chạy nhảy, đi dạo, nghỉ ngơi... cho tơi bời, cho trơ gốc... Cánh đồng tiêu điều hẳn đi, những mảnh vàng nâu lộ ra nham nhở như những vết thương. Những ngọn cỏ xanh ngày trước chẳng còn nguyên vẹn, cái thì bị cắn dở, cái bị dẫm nát, nhiều cái nửa vàng nửa xanh như bị cháy.
Cũng may cánh đồng mang trong mình một thứ vũ khí bí mật được gọi là gai nhọn, cây xấu hổ là một đại diện tiêu biểu. Ban đầu chúng chỉ là những đám nhỏ cách biệt, chậm phát triển nên bị cỏ một lá mầm lấn át. Được cái là những cái gai của nó làm lũ gia súc kiêng dè, tránh xa, không dám đụng vào nữa. Cứ thế thời gian trôi qua, cỏ mềm ít đi dần và gai nhọn ngày một nhiều lên. Gia súc không tới chỗ có gai làm chi nữa và những lối mòn cũng bị xóa nhòa dần. Tới một lúc nhìn lại thì thấy cả cánh đồng chìm trong tấm chăn dày màu nâu đỏ u tối của loài xấu hổ. Cánh đồng đã sống, chẳng ai làm hại nó được nữa, nó an toàn và cảm thấy thoải mái với cái vỏ bọc xù xì, nguy hiểm. Cánh đồng sống nhưng mà đã chết. Nó không nghĩ rằng mình sẽ cho phép điều gì vượt quá giới hạn của nó, nó không bao giờ cho phép ai đến gần nó nữa.

Rồi bất chợt một ngày, từ tấm vỏ bọc gai góc, những bông hoa nhỏ xinh xuất hiện. Những bông tơ hồng nhạt lấm tấm phấn vàng khẽ rung rinh trước những cơn gió nhẹ níu chân kẻ du mục. Hắn ta thoáng rung rinh cùng những bông hoa, nhưng hắn tư lự một lúc lâu, rồi đi loanh quanh chứ không bước vào cánh đồng, hẳn rồi. Cánh đồng là đất cát? Cánh đồng là cỏ xanh? Cánh đồng là gai nhọn? Cánh đồng là cánh đồng. Gai nhọn chỉ là một biện pháp tự vệ trong một giai đoạn thôi. Gai nhọn đang bảo vệ cho những mầm non ẩn khuất. Rồi đến lúc cánh đồng cũng có những cây bụi cao tầm người thay thế lớp xấu hổ mọc thấp dưới đất. Sau đó những cao gỗ mọc nhanh, tán rộng lại thay thế tiếp cây bụi… Không ai có thể ở mãi trong vỏ bọc đau khổ được, vì họ còn phải sống, phải tìm kiếm hạnh phúc cho mình.
----

Ngày 4. October 29, 2017.

Chiêc lá vuông và đoạn đường đẹp nhất Sài Gòn.

Chiếc lá vuông có hình bình hành với 4 góc bo tròn và gân chính như đường chéo dài. 2 biên phải trái của chiếc lá gần như song song với nhau. Điều này thật đặc biệt. Lá có nhiều hình dạng khác nhau phù hợp với một công dụng khác nhau nhưng lá có hình gần vuông như thế này tôi chưa thấy bao giờ và nó nhằm thích nghi với điều gì. Ngắm một nhành lá gồm nhiều chiếc lá chét, những chiếc lá san sát nhau như gạch lát đường vậy, diện tích kẽ hở được hạn chế rất nhiều so với những loại lá thường họ đậu khác. Ra vậy, nó làm vậy để thu được ánh sáng nhiều nhất với diện tích lá ít nhất. Có vẻ đây là loài ưa sáng. Đây là một loài cây gỗ, tán rộng, lá dày được trồng làm bóng mát, những chiếc lá ngoài vuông ra còn có 2 mặt đậm nhạt rõ rệt, lại phủ một lớp lông mỏng. Có thể là cây ưa sáng lắm. Trên những tán cao của loài cây lá nhỏ nhìn như những đám mây này lấm tấm những bông hoa hồng nhạt. Nhìn cả đoạn đường thật đẹp, đẹp nhất thành phố này, nếu giảm đi ¾ số xe đang chạy qua nó mỗi ngày đi.

Tây Nguyên - DÀI NHƯ CÁI GHẾ

DÀI NHƯ CÁI GHẾ

Kpan tại và bạn Phượng tại Bảo tàng tỉnh Dak Lak

HCM, October 13, 2017

Buôn Ma Thuột mùa mưa 2016. Cô bạn này vừa “sáng thức dậy ở một nơi xa” trước đó mấy ngày. Tôi cũng vừa xuống Phố (tạm gọi vậy đi) chính thức lần đầu tiên chừng 2 tiếng trước. Trong 1 chốc lát của cuộc đời, hai con người xa xôi ngồi lại trên chiếc “ghế dài” bất thường này. Chắc hẳn chuyến đi đến chiếc ghế dài kia là một câu chuyện dài. Câu chuyện của tôi cũng không có ngắn. Rồi những cơ duyên lại nối dài những câu chuyện dài của tôi với chiếc ghế đặc biệt này. Sau hơn 1 năm, tôi có cả chục câu chuyện để nói về nó, Câu chuyện đầu tiên: Lần đầu xuống Phố.

Lần đầu tiên xuống núi, xuống HCM học đại học, người ta nghe tôi bảo dân Tây Nguyên mới hỏi là có cưỡi voi đi học không. Chuyện thường thế mà cũng hỏi nữa. Rồi người ta còn hỏi đã đi Đà Lạt chưa. Đà Lạt ấy hả, từ Dakmil của tôi đi Đà Lạt có 2 đường lớn, đường nào cũng đi vòng vòng và xa mấy trăm cây số. Tôi chưa đi Đà Lạt, cũng chưa xuống Phố lần nào cho ra hồn. Tự nhiên tôi nhận ra điểm đặc biệt của Tây Nguyên. Tây Nguyên rộng lắm, vùng rộng top Việt Nam mà chỉ có 5 tỉnh, tỉnh nào cũng chà bá. Đô thị thì ít, dân cư sống rải rác, đường thì xa lại còn nhiều đèo dốc. Người dân cũng không hay đi du lịch. Tới khi đi học đại học, tôi mới chỉ tới Gia Nghĩa.

Một ngày đầu hè năm nhất. Tôi quyết định xuống Buôn Ma Thuột - tức xuống Phố - mừng sinh nhật bạn cấp 3, dự đám cưới họ hàng và đại diện dân núi đón bạn đại học từ Bình Phước lên chơi nữa. Nói cho ngầu vậy thôi chứ nó tới Buôn Ma Thuột mấy lần rồi. Hẹn nhau ở cổng Biệt điện Bảo Đại, 2 đứa chẳng biết đi đâu nên mò vào đó chơi luôn. Rồi nó kéo tôi vào cái tòa nhà có mái dựa theo hình mái nhà rông: Bảo tàng tỉnh Đăk Lăk. Trong bảo tàng, tôi bị ám ảnh bởi bộ đồ dùng thuần hóa voi, chất chẳng khác bộ đồ chơi trong 50 sắc thái cả. Nằm ở tầng trên cùng, rộng và có ánh sáng tự nhiên chiếu vào nhiều nhất, chiếc ghế dài là điểm cuối của hành trình khám phá sáng hôm đó. Chiếc ghế vì chiều dài bất thường của nó, tầm mười mấy hai mươi mét, nên tôi tự gọi nó là ghế dài. Mặt ghế dày và hoàn toàn liền khối. Tôi thường thấy trong các gia đình thường có bộ phản dài rộng vài mét, nhưng có khi ghép từ mấy tấm, tự nhiên cảm thấy người Ê đê đúng là đại gia. Mục đích chính của cái ghế chắc chắn không phải để ngồi và nó phải được đặt trong một không gian đặc biệt tương xứng với tầm vóc của nó (tại nơi ở của người Ê đê, không phải tại nơi trưng bày này). Lúc ấy chiếc ghế cho tôi thêm một biểu tượng về sự hoành tráng, hùng vĩ của núi rừng cao nguyên, không có gì hơn, và tôi cũng không có ý định tìm hiểu sâu hơn.

 Hơn 1 năm sau, vào những ngày cuối hè năm 2, tôi không hẹn mà gặp lại chiếc ghế giống vậy tại một nơi khác của Buôn Ma Thuột. Kèm theo đó tôi được gặp những con người thú vị đã tìm hiểu rất sâu rộng về chiếc ghế này và những điều liên quan. Thế là những câu chuyện cứ nhiều lên và dài thòng lòng như cái ghế.

(còn tiếp...)